Płyty gipsowo-kartonowe zostały stworzone w 1916 roku w Stanach Zjednoczonych. Było to udoskonalenie lekkiej zabudowy, do której wcześniej wykorzystywano drewniane stelaże, które pokrywało się gipsem. Płyta gipsowo-kartonowa błyskawicznie stała się materiałem powszechnie stosowanym przy budowie lekkich ścian działowych. Współcześnie zastosowanie płyt G-K w budownictwie jest jednak dużo szersze. Z niniejszego artykułu dowiesz się, co to jest płyta gipsowo-kartonowa, jakie są rodzaje tego materiału, a także do czego się go wykorzystuje.
Co to jest płyta gipsowo-kartonowa?
W XIX wieku w Stanach Zjednoczonych dominowała lekka zabudowa zwana lath. Wykorzystywano w niej drewniane stelaże, które następnie pokrywało się z dwóch stron kilkoma warstwami gipsu. W 1916 roku firma United States Gypsum Company postanowiła udoskonalić ten system wprowadzając na rynek płytę gipsowo-kartonową. Materiał ten składa się z gipsu zabezpieczonego specjalnym, wytrzymałem papierem (tekturą). Popularność tego materiału gwałtowanie wzrosła w trakcie II wojny światowej. Wielu fachowców zostało powołanych do wojska, przez co usługi budowlane wzrosły kilkukrotnie. Tym czasem płyta gipsowo-kartonowa umożliwiała samodzielne wykonanie wielu prac wykończeniowych. I tak materiał stał się powszechnie wykorzystywany na całym świecie.
Współcześnie do dyspozycji pozostają płyty gipsowo-kartonowe o wielu różnych grubościach, od 6,5 do nawet 24 mm. Płyta najczęściej ma wymiary 120 x 60 cm lub 200 x 400 cm. Można ją docinać z pomocą specjalnych noży. Następnie płyty można mocować z pomocą wkrętów do wcześniej przygotowanych metalowych stelaży. Możliwe jest także klejenie płyt do ścian murowanych i powierzchni wylewanych. Materiał ten występuje pod wieloma nazwami: płyta g-k, regips, kartongips.
Rodzaje płyt gipsowo-kartonowych
Ze względu na zastosowanie i parametry możemy wyróżnić kilka rodzajów płyt gipsowo-kartonowych, a są to: standardowe płyty (GKB), płyty ogniochronne (GKF), płyty impregnowane o zwiększonej odporności na wilgoć (GKBI) oraz płyty ogniochronne impregnowane (GKFI). Poszczególne płyty możemy poznać nie tylko po oznaczeniach, ale także po kolorze. Standardowe płyty mają osnowę w kolorze białym lub szarym, płyty GKF w kolorze różowym lub czerwonym, natomiast płyty GKBI w kolorze zielonym. Jak już mówiliśmy, płyty są sprzedawane w dwóch najczęściej stosowanych wymiarach: 120 x 60 cm i 200 x 400 cm. Można je przycinać nożem bardzo podobnym do popularnego „tapeciaka”. Dostępne grubości to: 6,5 mm, 8 mm, 9,5 mm, 12,5 mm, 14 mm, 16 mm, 18 mm, 20 mm oraz 24 mm.
Zastosowanie płyt gipsowo-kartonowych w budownictwie
Płyta gipsowo-kartonowa pierwotnie została stworzona jako materiał do budowy wewnętrznych ścian działowych. Tego typu ściany są bardzo lekkie, a ponadto można je zaizolować poprzez umieszczenie wełny mineralnej w wolnych przestrzeniach pomiędzy dwoma płytami. W ten sposób można uzyskać lepszą izolacyjność termiczną i akustyczną. Współcześnie płyta gipsowo-kartonowa posiada dużo szersze zastosowanie w budownictwie. Oto najważniejsze zastosowania płyt G-K:
- budowa lekkich ścian działowych (przede wszystkim na poddaszach użytkowych i piętrach),
- oklejanie starych i zniszczonych ścian i sufitów w celu uzyskania gładkiej powierzchni,
- tworzenie sufitów podwieszanych,
- zabudowa strychu lub poddasza użytkowego,
- zabudowa słupków, belek oraz innych konstrukcji, które nie powinny być widoczne,
- zakrywanie elementów instalacyjnych i przewodów.
Wybierając płyty gipsowo-kartonowe należy zwrócić uwagę na dokładne parametry wybranego materiału. Zwłaszcza w przypadku wnętrz o dużej wilgotności należy zdecydować się na zakup płyt impregnowanych, które odznaczają się zwiększoną odpornością na wilgoć.
Zalety i wady płyt gipsowo-kartonowych
Największą zaletą płyt gipsowo-kartonowych jest ich prostota. Ściany działowe z płyt można wznosić szybko i samodzielnie, dysponując podstawowymi narzędziami. Był to zresztą główny powód, dla którego płyta gipsowo-kartonowa szybko stała się bardzo cenionym materiałem. Jednocześnie jest to materiał tani i ogólnodostępny – w każdym markecie budowlanym można bez problemu zamówić wszystkie rodzaje płyt G-K. Atutem konstrukcji z płyt regipsowych jest także lekkość. Tego typu konstrukcje nie obciążają dodatkowo elementów nośnych, co jest szczególnie przydatne w trakcie gospodarowania przestrzeni na poddaszu lub na piętrze.
Jeśli chodzi o wady, płyty gipsowo-kartonowe są wrażliwe na wilgoć. Nawet płyty impregnowane mogą być stosowane w pomieszczeniach, w których wilgotność nie przekracza 85%, a ponadto tak wysoka wilgotność nie może utrzymywać się dłużej niż kilkanaście minut. Inaczej płyty zaczynają pęcznieć, co będzie wymagało ich wymiany. Dodatkowo, płyta gipsowo-kartonowa to materiał dość delikatny i podatny na uszkodzenia mechaniczne.
