Inwestycje budowlane to złożone i kosztowne przedsięwzięcie. Dla uzyskania odpowiednich rezultatów, w ściśle określonym terminie, wszystkie prace budowlane powinny być przeprowadzone zgodnie z ustalonym harmonogramem i według ścisłych wytycznych określonych przez architekta odpowiedzialnego za opracowanie projektu architektoniczno-budowlanego.
Jednak teoria sobie, a rzeczywistość sobie i w istocie bardzo często dochodzi do sytuacji konfliktowych. Tym dodatkowo sprzyja fakt, że umowy na przeprowadzenie prac budowlanych zwykle są skomplikowane, a do realizacji inwestycji angażuje się wiele osób.
Jak zmniejszyć ryzyko wystąpienia sytuacji spornej i co zrobić, gdy mimo zachowania należytej staranności dojdzie do sytuacji konfliktowej? Sprawdź co zrobić, w przypadku wystąpienia trudności z osiągnięciem porozumienia z wykonawcą prac budowlanych.
Rodzaje sporów budowlanych w Polsce
Pojęcie sporów budowlanych jest obszerne i może obejmować szereg różnorodnych działań, które wynikać mogą z niewłaściwie skonstruowanej umowy, w tym niefortunnych zapisów umownych lub wystąpienia konkretnego zdarzenia, które w efekcie doprowadzi do postania szkody.
Jedną z głównych przyczyn występowania sporów bez wątpienia są naruszenia warunków umowy, w tym przede wszystkim nieuzasadnione opóźnienie terminu realizacji prac. Ciągłe zmiany terminu rozpoczęcia lub zakończenia realizacji etapu, objętego umową niesie ze sobą poważne skutki dla inwestora. Niewywiązanie się z wcześniej ustalonego terminu nie tylko opóźni zakończenie realizacji inwestycji, ale dodatkowo opóźni rozpoczęcie kolejnych etapów, co w efekcie skutkować może nałożeniem na inwestora kar finansowych przez wykonawców, odpowiedzialnych za realizację kolejnych prac budowlanych.
Jednak, choć opóźnienia terminów realizacji prac budowlanych stanowią powszechny problem, to warto pamiętać, że nie są jedynym źródłem konfliktów. Równie często do sytuacji spornych dochodzi w wyniku niewłaściwej interpretacji zapisów umowy. Te mogą dotyczyć zarówno ogólnego znaczenia i skutków kluczowych postanowień umownych, jak i późniejszych nieporozumień w kwestiach rozliczeniowych.
Dodatkowo, podczas realizacji inwestycji budowlanej mogą wystąpić sytuacje sporne, wynikające m.in. z takich naruszeń, jak:
- niewypłacalność klienta, wykonawcy lub podwykonawcy,
- zaniedbania ze strony osób odpowiedzialnych za realizację i/lub nadzór nad prawidłową realizacją poszczególnych etapów prac, w tym architektów, inżynierów oraz kierowników budowy,
- nieprawidłowe wykonanie prac budowlanych,
- nieprzestrzeganie warunków gwarancji.
Rozwiązywanie sporów budowlanych – ważna odpowiednia komunikacja
Kluczem dla utrzymania odpowiednich relacji, w tym biznesowych, jest odpowiednia komunikacja. Właściwa komunikacja szczególne znaczenie nabiera, w przypadku sytuacji konfliktowych. Wielu nieporozumień można uniknąć, pamiętając o roli odpowiedniego komunikowania swoich potrzeb i oczekiwań, w sposób umożliwiający ich odpowiednie zrozumienie. Neutralna rozmowa z kontrahentem zapobiegnie dalszemu eskalowaniu konfliktu i z dużym prawdopodobieństwem pozwoli wypracować odpowiedni kompromis.
Dla uzyskania odpowiednich rezultatów prowadzonych rozmów, należy pamiętać, że ta opierać się powinna nie tylko na komunikowaniu swoich potrzeb, ale również słuchaniu i zrozumieniu potrzeb drugiej strony.
Takie postępowanie pozwala na rozwiązanie konfliktu u jego źródła, co sprzyja utrzymaniu pozytywnych relacji z wykonawcą, odpowiedzialnym za dalszą realizację zaplanowanych prac.
Metody rozwiązywania sporów – rozwiąż sprawę polubownie
Gdy rozmowy z wykonawcą nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, wówczas konieczne może się okazać podjęcie bardziej zdecydowanych kroków. Metody polubowne, obejmujące negocjacje i mediacje prowadzone przez sądy arbitrażowe, które powoływane są w celu rozwiązania konkretnego sporu.
Tego typu rozwiązanie niesie ze sobą szereg korzyści. Wśród tych najważniejszych strony wymieniają często kontaktowy charakter prowadzonego arbitrażu, szybkość postępowania i jego poufny charakter, możliwość samodzielnego wybrania arbitrów oraz międzynarodową skuteczność uzyskanego wyroku.
Szacuje się, że średnia długość postępowania, prowadzonego przed sądem arbitrażowym wynosi około 9 miesięcy. To naprawdę niewiele, w porównaniu ze średnią dla spraw prowadzonych przez sądy powszechne, która wynosi ok. 27 miesięcy. Sztywne zasady, które muszą być spełnione w przypadku sądów powszechnych, nie sprzyjają wypracowaniu szybkich efektów, co może mieć szczególnie niekorzystny wpływ na rozwiązywanie sporów budowlanych.
To szczególnie istotna przewaga, zważywszy na fakt, że ciągnące się miesiącami, a niekiedy latami sprawy sądowe mogą wpłynąć na wystąpienie dalszych opóźnień i tym samym narastania dodatkowych kosztów związanych z opóźnieniem realizacji inwestycji.
A co z wyrokiem sądu polubownego?
W celu uznania lub stwierdzenia wykonalności wyroku ogłoszonego w sądzie arbitrażowym strony powinny się zgłosić do właściwego sądu państwowego, ze stosownym wnioskiem, do którego należy dołączyć wszystkie niezbędne załączniki. Następnie podczas posiedzenia niejawnego sąd państwowy w drodze postanowienia stwierdza wykonalność danego wyroku, sprawiając, że ten nadaje się do późniejszej egzekucji.
Gdy wszystkie inne metody rozwiązywania sporów zawiodą
Zwykle stronami w sporze budowlanym są duże, liczące się podmioty gospodarcze, świadczące usługi budowlane, którym zależy na utrzymaniu dobrej reputacji w branży. To sprawia, że w zdecydowanej większości przypadków podmioty te decydują się na polubowne rozstrzygnięcie sporu. Niekiedy jednak, mimo woli negocjacji ze strony inwestora, rozwiązanie polubowne okazuje się niemożliwe. Wówczas ostatecznym rozwiązaniem okazuje się wystąpienie z pozwem do sądu powszechnego.
Jednak jeszcze przed wystąpieniem z pozwem do sądu, poszkodowany powinien zadbać o spełnienie wszystkich formalności, w tym w szczególności skierować do strony sporu stosowne wezwanie, w którym, w przypadku opóźnienia terminu realizacji prac, przedstawi swoje żądania, dotyczące realizacji prac w odpowiednim terminie. Należy przy tym pamiętać, że odpowiedni termin realizacji robót budowlanych powinien być realny, tzn. powinien umożliwić stronie zastosowanie się do powyższego wezwania.
Dopiero bezskuteczne wezwanie strony do zaniechania swoich szkodliwych praktyk otwiera przed inwestorem drogę do skierowania sprawy do sądu właściwego, wskazanego w zawartej umowie.
Zgodnie z zapisami Kodeksu Cywilnego, skierowanie sprawy do sądu otwiera przed inwestorem drogę do dalszej, sprawnej realizacji prac budowlanych. Inwestor w takiej sytuacji może zdecydować się na odstąpienie od umowy zawartej z nierzetelnym wykonawcą lub zlecić wykonanie zastępcze, po uprzednim uzyskaniu zgody sądu.
W ramach wykonania zastępczego inwestor ma prawo do zlecenia wykonania robót budowlanych stronie trzeciej, a wszelkie koszty i ryzyko obarczają zamawiającego, który nie wywiązał się z powierzonych mu zadań. Należy przy tym pamiętać, że skorzystanie z prawa do wykonania zastępczego nie uprawnia inwestora do znacznego wzrostu skali i tym samym kosztów planowanych prac. Wszystkie koszty, które następnie obciążą wykonawcę pierwotnego, powinny być adekwatne do zaplanowanych prac.
Spór budowlany da się rozwiązać
Wizja konieczności stoczenia batalii z dużym i renomowanym przedsiębiorstwem świadczącym usługi budowlane może przytłaczać. Zwykle tego rodzaju firmy wspierane są przez rzesze wykwalifikowanych prawników, którzy dbają o interesy swoich klientów. Jednak warto pamiętać, że wobec prawa w istocie wszyscy pozostają równi, a zdecydowanej większości sporów prowadzonych przed sądem powszechnym można w prosty sposób uniknąć.
Cieszące się dobrą reputacją przedsiębiorstwa budowlane muszą stale pracować na swoją markę. To sprawia, że z odpowiednim podejściem, można z łatwością rozwiązać sytuację konfliktową, bez konieczności kierowania sprawy do sądu powszechnego. Pamiętając o odpowiedniej komunikacji i zaletach mediacji, można z dużym powodzeniem rozwiązać niemal każdy spór i pozostać w dobrych relacjach z wykonawcą odpowiedzialnym za realizację określonych prac.
