Izolacyjność termiczna ścian i dachów

Co rozumiemy poprzez izolację termiczną?
Materiały wykorzystywane do termoizolacji
Współczynniki przewodzenia i przenikania ciepła
Warunki techniczne obowiązujące od 2021 roku
W jaki sposób sprawdzić izolacyjność termiczną w istniejącym domu?
Na wstępie warto powiedzieć kilka słów o tym, co dzieje się w nieocieplonym budynku w zimie. Opór cieplny stawiany przez materiały budowlane jest niewystarczający, a co za tym idzie, przyroda dąży do wyrównania różnic w temperaturach panujących wewnątrz budynku i na dworze. W rezultacie, ciepłe powietrze jest wyprowadzane na zewnątrz, a jego miejsce zastępuje chłodne powietrze z zewnątrz. W lecie jest na odwrót – chłodne powietrze będzie uciekać z wnętrza, a jego miejsce zastępować będzie powietrze gorące. To sprawia, że budynek jest mało komfortowy i wymaga bardzo dużego zużycia energii do celów grzewczych lub klimatyzacji.
Izolacyjność termiczna ścian i dachów to pojęcie, które określa opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła. Termoizolacja to specjalna warstwa złożona z materiałów o bardzo niskim współczynniku przewodzenia ciepła, celem zwiększenia oporu cieplnego. Chodzi o to, aby zatrzymać naturalne procesy wymiany cieplnej pomiędzy wnętrzem domu i dworem. Całkowite wyeliminowanie mostków termicznych jest co prawda niemożliwe, ale szczelnie ocieplony dom jest w stanie niczym termos utrzymywać wyprodukowane ciepło przez wiele godzin.
Do ocieplania domu wykorzystuje się materiały, których izolacyjność termiczna jest dostatecznie wysoka. Określa to współczynnik przewodzenia ciepła (lambda). Im jest on niższy, tym lepsza izolacyjność termiczna. Do najpopularniejszych materiałów termoizolacyjnych wykorzystywanych w budownictwie możemy zaliczyć: styropian (polistyren ekspandowany), styrodur (polistyren ekstrudowany), piankę poliuretanową, a także wełnę mineralną szklaną oraz skalną. Przy dostatecznie grubej warstwie, wymienione materiały są w stanie zapewnić współczynnik przewodzenia ciepła na poziomie poniżej 0,03 W/(m*K). Dla przykładu, współczynnik lambda drewna sosnowego może być nawet dziesięciokrotnie wyższy (0,3 W/(m*K)).
Przy ocieplaniu poszczególnych elementów trzeba wziąć pod uwagę nie tylko współczynnik przewodzenia ciepła, ale także: sprężystość, odporność na ściskanie, paroprzepuszczalność, odporność przeciwogniową, nasiąkliwość. Do ocieplania ścian zewnętrznych najczęściej wykorzystuje się styropian i styrodur. Do ścian wewnętrznych, stropów i podłóg lepsza może okazać się wełna. Z kolei do ocieplania dachów wykorzystuje się wełnę mineralną, ale coraz częściej także piankę PUR, która pozwala skutecznie ocieplić nawet trudno dostępne zakamarki.
W kontekście izolacyjności termicznej warto także rozróżnić dwa pojęcia, a mianowicie: współczynnik przewodzenia i współczynnik przenikania ciepła. Współczynnik przewodzenia ciepła określa opór cieplny poszczególnych materiałów. Im jest on niższy, tym lepszym izolatorem jest dany materiał. Z kolei współczynnik przenikania ciepła jest bardzo zbliżony, ale odnosi się do całej przegrody budowlanej. Weźmy chociażby ścianę zewnętrzną budynku, która składa się z warstwy konstrukcyjnej (np. bloczków ceramicznych czy betonowych), warstwy termoizolacyjnej, a czasami także warstwy elewacyjnej. Każdy materiał wykorzystany do wybudowania tej ściany posiada własny współczynnik lambda. Natomiast cała ściana jest przegrodą budowlaną, a o jej izolacyjności termicznej świadczy właśnie współczynnik przenikania ciepła.
Od kilkunastu lat wprowadza się nowe wymogi i standardy, które mają uczynić nowe budynki bardziej energooszczędnymi. Lepsza izolacyjność termiczna ścian i dachów przekłada się na większą energooszczędność budynku, jako iż maleje zapotrzebowanie na energię pierwotną do celów grzewczych lub klimatyzacji. Obecnie budowane domy muszą spełniać standardy WT 2021, w których określono następujące współczynniki przenikania ciepła dla poszczególnych przegród:
Współczynnik przenikania ciepła dla poszczególnych przegród ma duży wpływ na charakterystykę energetyczną budynku, która określa jego zapotrzebowanie na energię pierwotną do celów grzewczych, wentylacji oraz klimatyzacji.
Izolacyjność termiczna ścian i dachu może się z biegiem czasu pogarszać. Odpowiadają za to mostki termiczne, czyli nieszczelności, na skutek których maleje opór cieplny przegrody. Może to być chociażby dziura w materiale termoizolacyjnym. Właściwości termoizolacyjne materiałów mogą się pogorszyć na skutek uszkodzeń mechanicznych, ale również zawilgocenia, co jest szczególnie niebezpieczne w kontekście ocieplania dachów. W jaki sposób możemy sprawdzić izolacyjność termiczną istniejących budynków?
Jeśli domownicy zauważają, że dom szybko się wychładza lub nagrzewa w upały, wówczas można podejrzewać, że termoizolacja nie spełnia pokładanych w niej oczekiwań. W tej sytuacji należy wykonać badanie termowizyjne, na podstawie którego można sprawdzić, w których miejscach nasz dom traci najwięcej ciepła. Zwykle są to okna, które ze względu na specyfikę konstrukcji posiadają wyższy współczynnik przenikania ciepła. Badanie pozwala jednak wskazać nieszczelności i na podstawie uzyskanych informacji zaplanować termomodernizację budynku.