Wyładowania elektrostatyczne stanowią poważne zagrożenie dla ludzi, ale również dla budynków i obecnych w nim sprzętów elektronicznych. Wbrew pozorom, piorun nie zagraża jedynie miejscu, w które bezpośrednio uderza. Przy silnych wyładowaniach napięcia dotykowe i krokowe mogą wystąpić nawet w promieniu kilkudziesięciu metrów. W związku z tym, dla inwestorów przymierzających się do budowy domu zasadne jest pytanie, czy konieczna jest instalacja odgromowa.
Jakie zadania pełni instalacja odgromowa?
Instalacja odgromowa ma za zadanie przejąć i odprowadzić do ziemi prąd występujący przy wyładowaniach elektrostatycznych. Niekontrolowane uderzenie pioruna może uszkodzić budynek, doprowadzić do pożaru, a także powodować spustoszenie w sieci energetycznej i w urządzeniach podpiętych do sieci w momencie uderzenia pioruna. Instalacja odgromowa pozwala uchronić domowników przed tymi poważnymi konsekwencjami. O ile piorunochrony są normą w przypadku bloków mieszkalnych oraz obiektów wielkokubaturowych, o tyle w domach jednorodzinnych są stosowane dość rzadko. Powód jest prozaiczny – w wielu przypadkach właściciel domu nie ma obowiązku montowania instalacji odgromowej. A skoro takiego obowiązku nie ma, niewiele osób chce z własnej woli przeznaczyć dodatkowe środki na wykonanie takiej instalacji. Jak się jednak okazuje, brak obowiązku montażu instalacji odgromowej nie jest równoznaczny z pełnym bezpieczeństwem domu.
Kiedy instalacja odgromowa jest obowiązkowa?
Przepisy obowiązujące w naszym kraju mówią, że obowiązek wykonania instalacji odgromowej pojawia się w każdym budynku, którego powierzchnia przekracza 500 m2 lub wysokość którego przekracza 15 metrów. Taki obowiązek pojawia się także niezależnie od powierzchni i wysokości, jeśli dom jest wykonany z łatwopalnych materiałów, np. z drewna. Poza ogólnymi przepisami istnieje jeszcze coś takiego, jak wskaźnik zagrożenia piorunowego. I to właśnie od tego wskaźnika zależeć będzie, czy wybrany dom będzie potrzebował instalacji odgromowej, nawet jeśli jego powierzchnia oraz wysokość jest niższa, od tych opisanych w przepisach ogólnych.
Wskaźnik zagrożenia piorunowego oblicza architekt odpowiedzialny za sporządzenie projektu indywidualnego lub adaptację gotowego projektu domu. Wpływ na wysokość tego wskaźnika mają takie czynniki, jak: rodzaj konstrukcji i materiały wykorzystane do budowy, wysokość obiektu, wymiary przestrzenne, lokalizacja w strefie klimatycznej, ukształtowanie terenu, jak również bezpośrednie sąsiedztwo budynku. Istnieją trzy stopnie zagrożenia piorunowego: W < 5*10-5 (zagrożenie małe), 5*10-5<W<10-4 (zagrożenie średnie) oraz W>10-4 (zagrożenie duże). Przy zagrożeniu małym instalacja odgromowa nie jest potrzebna. Przy zagrożeniu średnim jest ona zalecana, natomiast w przypadku zagrożenia dużego jest ona obligatoryjna.
Ile kosztuje wykonanie instalacji odgromowej?
Uprzedzając pytanie o to, czy warto wykonać instalację odgromową nawet, gdy nie ma takiego obowiązku, warto najpierw sprawdzić, ile kosztuje wykonanie takiej instalacji. Na wstępie warto zauważyć, że instalacja odgromowa będzie tańsza, jeśli zostanie uwzględniona w projekcie budowlanym. Wówczas można zastosować uziomy fundamentowe, które wykonuje się na etapie prac fundamentowych. Nie zachodzi zatem potrzeba wykonywania dodatkowych wykopów. Średni koszt wykonania instalacji odgromowej wynosi ok. 3000 – 3500 zł dla małych domów (o powierzchni rzędu ok. 100 – 150 m2) oraz 4000 – 4500 zł dla domów większych (powyżej 200 m2). W przypadku instalacji odgromowej wykonywanej w istniejącym już budynku, koszty mogą być nawet o 1000 – 1500 zł wyższe.
Czy warto zdecydować się na instalację odgromową?
Jeśli wskaźnik piorunowy wskazuje na niskie zagrożenie, wówczas nie ma potrzeby stosowania ochrony odgromowej, jako iż ryzyko wystąpienia uszkodzeń na skutek wyładowań elektrostatycznych jest bliskie zeru. A co w przypadku zagrożenia średniego, gdy instalacja odgromowa nie jest obowiązkowa, ale zalecana? W tym przypadku zdecydowanie warto wykonać instalację odgromową. Ryzyko uderzenia pioruna wciąż jest niskie, ale istnieje zagrożenie, że szkody wywoła piorun, który uderzy w promieniu najbliższych kilkudziesięciu metrów. W tej sytuacji istnieje spore ryzyko uszkodzenia instalacji elektrycznej oraz podpiętych do niej urządzeń elektronicznych.
Nie trzeba oczywiście przekonywać, że szkody spowodowane uderzeniem pioruna mogą być bardzo kosztowne. Z tego względu często są one objęte polisą ubezpieczeniową na dom. I tu pojawia się pewien haczyk. Otóż w przypadku braku instalacji odgromowej ubezpieczyciel może odmówić wypłacenia odszkodowania. Warto zatem zastosować instalację odgromową, która zapewni domownikom poczucie większego bezpieczeństwa o swoje zdrowie, jak również o kosztowny sprzęt elektroniczny w trakcie gwałtownych burz.
