Większość domów jednorodzinnych opiera się na tradycyjnych fundamentach złożonych z ław oraz ścian fundamentowych. Rozwiązanie to jest najbardziej ekonomiczne i pozwala skrócić czas robót ziemnych i fundamentowych. Ławy fundamentowe mogą zostać posadowione na dwa sposoby: w szalunkach oraz w gruncie. Zdecydowana większość firm budowlanych zaleca to pierwsze rozwiązanie, podczas gdy inwestorzy, ze względu na oszczędności, pytają o możliwość wykonania ław w gruncie. Sprawdźmy, czym różnią się powyższe rozwiązania i od czego zależy wybór.
Jak wykonuje się ławy fundamentową w szalunkach?
Ławy fundamentowe to najczęściej konstrukcja monolityczna wykonywana poprzez wylanie betonu. Szalunki to z kolei tymczasowe konstrukcje, które tworzą formę, w której wylewa się beton. Dzięki temu, masa betonu uzyskuje docelowy kształt i ma czas na to, aby wyschnąć i uzyskać docelowe parametry. Szalunki często wykonuje się z drewnianych desek, toteż rozwiązanie to występuje również pod nazwą deskowania. Wcześniej, w szalunkach układa się elementy zbrojenia, czyli stalowe pręty, które zwiększą wytrzymałość i nośność fundamentowych ław.
Większość firm budowlanych zaleca wykonanie ław fundamentowych w szalunkach, ponieważ w ten sposób można uniezależnić się od warunków wodno-gruntowych, jak również od warunków atmosferycznych. W ten sposób zmniejsza się także ryzyko osuwania gruntu do wykopu, w którym prowadzone są prace fundamentowe. Szalunki wyznaczą obszar działania i pozwolą stopniowo wykonać kolejne ławy fundamentowe. Gdy beton uzyska docelowe parametry, deskowanie zostanie rozebrane. Wypożyczenie lub wykonanie szalunków oznacza jednak dodatkowe koszty, a ponadto oznacza, że prace fundamentowe potrwają nieco dłużej. I to główne powody, dla których inwestorzy często pytają o możliwość wykonania ław w gruncie.
Na czym polega wykonanie ław fundamentowych w gruncie?
Teoretycznie grunt może być solidnym podparciem dla masy betonowej, co oznacza, że ławy można wykonać bezpośrednio w gruncie, bez konieczności stosowania szalunków. Przy tym rozwiązaniu realizuje się wykopy na szerokość odpowiadającą przyszłym ławom fundamentowym. Dno wylewa się betonem podkładowym, tzw. chudziakiem, a cały wykop zabezpiecza folią hydroizolacyjną, która zapobiegnie przenikaniu cementu w stanie płynnym do gruntu. W wykopie najpierw układa się elementy zbrojeniowe, a następnie wylewa beton o odpowiedniej klasie. Gdy beton nabierze docelowych parametrów, można przejść bezpośrednio do murowania ścian fundamentowych.
Posadowienie ław fundamentowych w gruncie oznacza, że nie trzeba stosować szalunków, co przekłada się na niższy koszt prac fundamentowych, a także skrócony czas pracy. Przynajmniej w teorii. W praktyce jednak z czasem pracy bywa bardzo różnie, ponieważ posadowienie ław w gruncie wymaga sprzyjających warunków atmosferycznych. Grunt musi być zwarty, nośny i suchy, tak, aby fragmenty ziemi nie obsypywały się do wykopu. Wykonanie solidnych fundamentów w gruncie jest zatem jak najbardziej możliwe, aczkolwiek jest także obarczone sporą dozą ryzyka.
W jakich sytuacjach możliwe jest wykonanie ławy w gruncie?
Wszystko zależy od warunków wodno-gruntowych występujących na działce budowlanej. Aby posadowienie ław fundamentowych w gruncie było możliwe, na działce musi występować bardzo solidny, zwarty i stabilny grunt rodzimy, który po wykonaniu wykopów nie będzie się obsypywał. Tylko taki grunt zapewni podłoże, w którym można będzie bezpiecznie przeprowadzić wszystkie etapy prac fundamentowych. Realizacja prac będzie jednak uzależniona także od warunków atmosferycznych. Przeszkodą jest oczywiście deszcz, który sprawia, że grunt staje się wilgotny i mniej stabilny, co wyklucza możliwość prowadzenia dalszych prac. Po ulewnych deszczach często trzeba czekać nawet kilka dni na to, aż grunt całkowicie wyschnie i pozwoli na kontynuowanie prac fundamentowych.
A zatem, choć ławy fundamentowe w gruncie to rozwiązanie teoretycznie tańsze oraz pozwalające na skrócenie czasu pracy, w praktyce jest ono stosowane bardzo rzadko, nawet gdy sprzyjają ku temu warunki wodno-gruntowe. Zdecydowana większość fachowców jest zgodna w kwestii tego, że posadowienie ław w szalunkach jest bezpieczniejsze i pozwoli na prowadzenie prac niezależnie od warunków atmosferycznych. Zastosowanie szalunków nie musi być bardzo kosztowne, jako iż niezbędne deski szalunkowe często można po prostu wypożyczyć za rozsądną cenę.
W jaki sposób można określić warunki wodno-gruntowe?
Na etapie przygotowań do budowy domu zaleca się wykonanie badań geotechnicznych gruntu. Przeważnie nie są one obligatoryjne, chyba, że ich wykonanie zostanie zlecone przez architekta. Badanie to polega na wykonaniu kilku odwiertów i pobraniu próbek gruntu, które zostaną poddane specjalistycznym badaniom laboratoryjnym. Na podstawie tych badań określone zostaną szczegółowe warunki wodno-gruntowe, w tym struktura i rodzaj gruntów, ich nośność, przepuszczalność i wilgotność. Określony zostanie także poziom wód gruntowych. Na podstawie tych badań można wybrać optymalną technologię wykonania fundamentów.
Jak już mówiliśmy, wykonanie ław fundamentowych w gruncie jest możliwe tylko w sytuacji, gdy grunt jest dostatecznie stabilny i nośny, a poziom wód gruntowych niski. Jednak nawet przy sprzyjających warunkach wodno-gruntowych warto rozważyć wszystkie za i przeciw, zanim podejmie się decyzje o wyborze tej techniki posadowienia fundamentów. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ławy fundamentowe w szalunkach to rozwiązanie dużo bezpieczniejsze, które pozwala na uzyskanie bardziej solidnej i zwartej struktury fundamentów, które będą równie mocne wewnątrz, jak i przy krawędziach.
