Budowa domu to skomplikowane przedsięwzięcie, które wymaga od inwestora szczególnej dokładności. Planując budowę domu, należy zwrócić uwagę na szereg czynników, od których zależy późniejszy poziom bezpieczeństwa mieszkańców. Właśnie dlatego tak ważne jest zlecenie wykonania pełnego projektu architektoniczno-budowlanego wykwalifikowanym specjalistom. Doświadczony architekt, dysponujący odpowiednimi uprawnieniami wie, na co trzeba zwrócić szczególną uwagę, aby budowla była w pełni zabezpieczona.
Jednym z istotnych elementów każdego budynku jest uziom. Choć niewiele się mówi o uziomach w budownictwie jednorodzinnym, to te stanowią istotny element instalacji odgromowej. Czym dokładnie jest uziom otokowy i kiedy należy go stosować?
Uziom – co to jest?
Uziom jest podstawowym elementem instalacji odgromowej. Jego zadaniem jest skuteczne odprowadzanie energii elektrycznej, powstałej w wyniku wyładowania pioruna, do ziemi. Odpowiednio zainstalowany uziom pozwala znacząco zwiększyć poziom bezpieczeństwa osób znajdujących się wewnątrz budynku, zmniejszając ryzyko wybuchu pożaru lub porażenia prądem.
Uziom stanowi swego rodzaju połączenie uziemianych przedmiotów, w tym obiektów budowlanych, z gruntem. W ten sposób skumulowana energia elektryczna jest rozpraszana w gruncie.
Instalacja odgromowa, tzw. piorunochrony, warto zaplanować już na początkowym etapie inwestycji. Uwzględnienie ich w projekcie architektoniczno-budowlanym, pozwoli znacząco usprawnić realizację zaplanowanych prac. Jednak co ważne, uziemienie odgromowe można zainstalować również na już istniejących budynkach, bez obaw o pogorszenie ich działania.
Uziom otokowy
Jednym z rodzajów uziomu stosowanego w instalacjach odgromowych, jest uziom otokowy. Tego typu rozwiązanie stosowane jest w przypadku zwiększonej rezystencji uziemienia, m.in. wówczas gdy budynek został wzniesiony z wodoszczelnego betonu, lub na etapie wykańczania zastosowano izolację obwodową. Dodatkowo tego typu rozwiązanie jest szczególnie polecane, w przypadku obiektów:
- wzniesionych na masywach skalnych,
- zagrożonych wybuchem,
- w przypadku których występuje duże ryzyko wystąpienia pożaru
Jak sama nazwa wskazuje, uziomy otokowe instalowane są w gruncie, jako zamknięty otok, obejmujący swoim zasięgiem cały budynek. Swoim wyglądem uziom otokowy przypomina pętlę lub obwódkę rozciągniętą wokół całego budynku. Jego wykonanie wymaga przeprowadzenia kompleksowych prac ziemnych. Dla skutecznego działania konieczne jest wykonanie wykopu wokół całego budynku, gdzie następnie rozłożone zostanie uziemienie.
Uziom otokowy wykonany jest ze stali ocynkowanej ogniowo, dzięki czemu wyróżnia się wysokim poziomem odporności na uszkodzenia, w tym na działanie korozji ziemnej oraz elektromechanicznej. Zwykle przybiera postać płaskiej taśmy, tzw. bednarki.
Dla uzyskania najlepszych rezultatów bednarkę należy zakopać na głębokości co najmniej 50 cm pod powierzchnią ziemi, tak by znalazł się poniżej warstwy przemarzania gruntu. Dodatkowo należy pamiętać o tym, że instalacja powinna się znaleźć w odległości około 1 metra od wszystkich ścian zewnętrznych budynku.
Choć uziom stanowi część instalacji odgromowej, to w istocie ma znacznie szersze zastosowanie. Poza odprowadzaniem do gruntu wyładowań atmosferycznych, system uziemienia domu odpowiada za odprowadzanie do gruntu również wszystkich pozostałych niebezpiecznych ładunków elektrycznych, które mogą wystąpić również na skutek wadliwie działającego sprzętu elektrycznego.
Uziom – co na to przepisy prawne?
Mimo niezwykle istotnej roli, jaką odgrywa uziom, w zapewnieniu bezpieczeństwa, system instalacji odgromowej nie stanowi element konstrukcyjny, powszechnie wymagany przez przepisy prawne. W budownictwie mieszkalnym to inwestor decyduje, czy chce zastosować tego typu rozwiązanie.
Obecnie instalacje odgromowe wymagane są wyłącznie podczas wznoszenia budynków mieszkalnych, wielorodzinnych, których łączna powierzchnia przekracza 500 m2, a wysokość wynosi powyżej 15 metrów.
Do stosowania systemów odgromowych zobowiązani są również wszyscy ci inwestorzy, którzy wznoszą domy na obszarach, na których występują intensywne wyładowania atmosferyczne, jak m.in. w przypadku budynków wznoszonych na wzgórzach. Wówczas, nawet podczas stawiania domu jednorodzinnego, niespełniającego ww. kryteriów dotyczących powierzchni i wysokości, niezbędne jest zastosowanie dodatkowego uziemienia.
Jakie są inne rodzaje uziemienia?
Uziom otokowy stanowi jeden z trzech obecnie stosowanych typów uziemienia. Innymi rodzajami uziemienia, stosowanymi w budownictwie są uziom szpilkowy oraz fundamentowy. Każdy z tych rodzajów różni się przede wszystkim sposobem montażu i może być wykonany na innym etapie budowy.
Bez wątpienia najprostszym i najszybszym do wykonania rodzajem uziemienia jest uziom fundamentowy. Ten rodzaj uziemienia nie wymaga przeprowadzania dodatkowych prac ziemnych, ponieważ wykonywany jest jeszcze na etapie budowy domu.
Dla uzyskania najwyższego poziomu zabezpieczenia płaskowniki o przekroju minimum 30 × 3 mm lub stalowe pręty o średnicy minimum 10 mm zatapia się w masie betonowej. Otulina betonowa powinna mieć szerokość nie mniejszą niż 4 cm, a uziom powinien stworzyć wokół budynku swego rodzaju pierścień, który następnie łączy się z główną szyną wyrównawczą, piorunochronem i zbrojeniem budynku, które podobnie jak uziom fundamentowy, zostały zatopione w fundamencie.
Uziom szpilkowy, powszechnie nazywany również uziomem pionowym, swoją nazwę zawdzięcza specyficznej metodzie montażu. Dla uzyskania odpowiedniego zabezpieczenia i wysokiej skuteczności działania tego systemu konieczne jest wbicie głęboką pod powierzchnię ziemi, systemu metalowych prętów. Co ważne, głębokość, na której powinny znaleźć się pręty, wynosi ponad 3 metry, dlatego wykonanie tego typu uziemienia wymaga pomocy specjalistów.
To zdecydowanie najtańszy sposób na zabezpieczenie budynku przed wyładowaniami atmosferycznymi. Uziom szpilkowy nie wymaga przeprowadzania kosztownych prac ziemnych, a przy tym, może być wykonany na każdym etapie budowy domu.
Dlaczego wykonanie uziemienia budynku jest tak ważne?
W ciągu ostatnich kilku lat zaobserwowano znaczącą zmianę klimatu. Na terenie Polski coraz powszechniejsze stają się gwałtowne zjawiska atmosferyczne, w tym nawałnice, którym towarzyszą intensywne wyładowania.
Systemy instalacji odgromowej pozwalają na skuteczne zabezpieczenie budynku oraz znajdujących się w nim ludzi, przed negatywnymi skutkami tych zjawisk. Dobrze zaprojektowana i starannie wykonana instalacja odgromowa pozwala na niemal pełne zabezpieczenie budynku przed skutkami wyładowań atmosferycznych. System odgromowy przejmuje energię, pochodzącą z wyładowania atmosferycznego, a następnie odprowadza ją do gruntu, gdzie możliwe jest jej bezpieczne rozproszenie.
Zastosowanie tego typu instalacji jest szczególnie ważne, ponieważ nieodprowadzona energia pochodząca z wyładowań atmosferycznych może przyczynić się do wybuchu pożaru, a w skrajnych przypadkach również do porażenia mieszkańców.
