Szamot jest rodzajem materiału ceramicznego, do produkcji którego wykorzystywane są tlenki glinu oraz ditlenki krzemu. Substancje te odznaczają się wysoką temperaturą topnienia, przez co szamot jest materiałem cechującym się bardzo wysoką wytrzymałością na wysokie temperatury. Cegła szamotowa znajduje zatem zastosowanie np. przy budowie kominków. Z niniejszego artykułu dowiesz się, czym dokładnie jest cegła szamotowa, jak wygląda proces produkcji tego materiału, a także, jakie jest jego zastosowanie w budownictwie.
Co to jest cegła szamotowa?
Szamot jest wyrobem ceramicznym, który otrzymuje się poprzez wypalenie gliny lub łupków, a następnie zmielenie otrzymanego produktu. Z tak przygotowanego surowca można następnie formować, suszyć i wypalać gotowe wyroby w postaci cegieł. Do produkcji wykorzystuje się plastyczną gliną ogniotrwałą, która jest bogata w tlenki glinu oraz ditlenki krzemu, czyli substancje o wysokiej temperaturze topnienia. Cegła szamotowa zawiera ok. 70% szamotu, natomiast resztę stanowią uzupełniacze w postaci takich surowców, jak: grafit, ziarna kwarcu, koks. Taka mieszanka jest następnie poddawana wypalaniu i formowaniu. Uzyskane w ten sposób cegły odznaczają się dużą wytrzymałością mechaniczną oraz odpornością na bardzo wysokie temperatury.
Jakie właściwości posiada cegła szamotowa?
Cegła szamotowa ze względu na swój skład oraz specyfikę obróbki odznacza się przede wszystkim ogniotrwałością i odpornością na wysokie temperatury. Klasa produktu informuje o dokładnych wartościach, które mieszczą się w przedziale 1400 – 1900 st. C. Ponadto, duża pojemność ciepła oznacza, że cegła oddaje nagromadzone ciepło przez długi okres czasu. To jednak nie jedyne cechy, które warunkują zastosowanie tego materiału. Cegła szamotowa posiada stosunkowo dużą gęstość na poziomie ok. 2,5 kg/dm3, co oznacza, że jest to materiał dość ciężki. Przekłada się to również na dużą wytrzymałość mechaniczną. Wytrzymałość na ściskanie cegieł szamotowych wynosi nawet do 20N/mm2. Materiał odznacza się także niskim współczynnikiem liniowej rozszerzalności cieplnej na poziomie ok. 0,5%, co oznacza, że cegły nie zmieniają swojego rozmiaru pod wpływem temperatury. Stosunkowo niska porowatość oznacza, że materiał ten jest mało chłonny.
Rodzaje i wymiary cegły szamotowej
Dokładne parametry cegły szamotowej zależą od jakości zastosowanego materiału oraz uzupełniaczy, które stanowią ok. 30% cegły poza szamotem. To właśnie w zależności od wykorzystanych materiałów cegła szamotowa posiada określoną klasę ogniotrwałości, która informuje nas o tym, jakie temperatury jest w stanie znieść dany materiał. Wyróżnić możemy trzy klasy takich cegieł, a mianowicie: As (wytrzymują temperaturę do 1900 st. C), Bs (do 1700 st. C) oraz Cs (do 1600 st. C). Cegły szamotowa jest dostępna w dwóch standardowych wymiarach, a mianowicie: 230 mm x 114 mm x 64 mm, a także 230 mm x 114 mm x 32 mm. Istnieje także możliwość zamówienia cegieł w niestandardowych wymiarach, ale wiązać się to będzie z dużo wyższym kosztem pozyskania materiału.
Zastosowanie cegieł szamotowych w budownictwie
Ogniotrwałość oraz wysoka pojemność cieplna oznaczają, że cegła szamotowa to idealny budulec na domowy kominek. Atutem jest także estetyczny wygląd tego materiału. Cegła szamotowa może znosić bardzo wysokie temperatury rzędu nawet 1900 st. C, a ponadto przez wiele godzin oddaje nagromadzone ciepło, dzięki czemu kominek będzie dobrze spełniał funkcję dodatkowego źródła grzewczego w domu. Materiał ten znajduje zastosowanie także przy budowie pieców chlebowych, pieców do pizzy, obudowy do kominków, wędzarni, jak również grillów. Do zastosowań domowych najczęściej wystarczająca jest cegła szamotowa o klasie ogniotrwałości Bs, a zatem przystosowana do temperatur do 1700 st. C.
Ile kosztuje cegła szamotowa?
Dość istotną wadą cegieł szamotowych może być wysoka cena. Pojedyncza cegła o standardowych wymiarach 23 cm x 11,4 cm x 6,4 cm to wydatek rzędu ok. 5 zł (klasa Bs). Za najbardziej trwałe cegły o klasie ogniotrwałości As trzeba zapłacić nawet ok. 6 zł za sztukę. To oznacza, że wymurowanie całego kominka z cegieł szamotowych może kosztować nawet kilka tysięcy złotych. Alternatywą jest jednak zastosowanie tańszych płytek szamotowych, które dobrze sprawdzą się jako obudowa kominka lub innego elementu wytwarzającego wysokie temperatury, np. grilla. Decydując się na konstrukcję z cegły szamotowej należy mieć na względzie także stosunkowo wysokie koszty robocizny. Jest to bowiem materiał dość trudny w obróbce, a ponadto można z niego wznosić konstrukcję jedynie przy zastosowaniu specjalistycznej zaprawy szamotowej o wysokiej odporności na wysokie temperatury.
