Prawidłowe posadowienie budynku ma ogromny wpływ na jego trwałość i wytrzymałość w perspektywie nadchodzących lat. Z tego względu, rodzaj fundamentów pod dom jednorodzinny należy dobrać pod kątem specyfiki konkretnej działki budowlanej, a w szczególności na podstawie warunków wodno-gruntowych. Dwa najpopularniejsze typy fundamentów bezpośrednich to ławy fundamentowe i płyta fundamentowa. W tym artykule bliżej omówimy wymienione typy fundamentów i odpowiemy na pytanie, który z nich warto zastosować.
Ławy czy płyta fundamentowe?
Ławy fundamentowe i płyta fundamentowa to dwa rodzaje fundamentów bezpośrednich, które przenoszą obciążenia z wyżej położonych elementów konstrukcyjnych do gruntu. Najczęściej są to konstrukcje monolityczne żelbetowe. Oznacza to, że we wcześniej przygotowanych wykopach wykonuje się podkład i szalunki, wewnątrz których usytuowane zostaną stalowe pręty – zbrojenie fundamentów. Następnie szalunki wypełnia się betonem o odpowiedniej klasie. W przypadku płyt fundamentowych coraz większym zainteresowaniem cieszy się także płyta prefabrykowana, czyli wykonywana w zakładzie produkcyjnym. Pomimo pewnych podobieństw, ławy i płytę fundamentową więcej dzieli, niż łączy.
Nie da się udzielić jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o to, które rozwiązanie jest lepsze. Na etapie projektowania należy bowiem wziąć pod uwagę szereg istotnych czynników. Wszystko zależy zatem od konkretnej sytuacji, na którą składa się specyfika obiektu, jak i specyfika działki budowlanej, na której będzie on wznoszony. W większości sytuacji optymalnym wyborem są uniwersalne i sprawdzone ławy fundamentowe. Istnieją jednak pewne okoliczności, w których to płyta fundamentowa może okazać się korzystniejszą alternatywą.
Od jakich czynników zależy posadowienie budynku?
Wybór odpowiedniego typu fundamentów zależy od wielu czynników, z czego dwa najważniejsze to: rodzaj budynku oraz specyfika działki. Jeśli chodzi o rodzaj budynku, tutaj wiele zależy od kształtu i rozpiętości bryły, a także od obciążeń, jakie będą generowane przez poszczególne elementy konstrukcyjne. Należy wziąć pod uwagę także to, czy dom będzie posiadał podpiwniczenie. Jeśli chodzi o specyfikę działki, tutaj bardzo istotne okazują się warunki wodno-gruntowe, takie jak: spoistość i solidność gruntu, głębokość strefy przemarzania czy też poziom wód gruntowych. Znaczenie ma również ukształtowanie terenu. Duże znaczenie w kontekście wyboru posadowienia budynku ma także dostępny budżet.
Kiedy stosuje się ławy fundamentowe?
Ławy fundamentowe to stosunkowo proste i sprawdzone rozwiązanie, które stosuje się w budownictwie mieszkalnym jednorodzinnym od wielu lat. Do ich wykonania wystarczą wykopy wąskoprzestrzenne, które zajmują mniej czasu i wymagają mniejszych nakładów finansowych. Dla wielu inwestorów plusem jest to, że posadowienie na ławach fundamentowych można bez trudu wykonać także w gospodarczym systemie budowy domu. Biorąc pod uwagę wszystkie aspekty związane z wykonawstwem, ława zwykle okazuje się rozwiązaniem tańszym. Jest również bardziej uniwersalna i można ją stosować na działkach usytuowanych na skarpie.
Ławy fundamentowe posiadają jednak pewne wady. Wywierają one bardziej punktowy nacisk na grunt, przez co musi on być dostatecznie nośny i stabilny. W przypadku bardzo niesprzyjających warunków wodno-gruntowych ławę często trzeba opierać na fundamentach pośrednich, np. na studniach lub palach. Jedną z największych wad ław fundamentowych jest również to, że są one bardziej podatne na mostki termiczne odpowiedzialne za szybsze wychładzanie się budynku w okresie zimowym. Z tego względu, w domach pasywnych coraz częściej rezygnuje się z ław fundamentowych właśnie na rzeczy płyty fundamentowej.
W jakich sytuacjach sprawdzi się płyta fundamentowa?
Płyta fundamentowa to jednolita konstrukcja, która wywiera nacisk powierzchniowy, dzięki czemu obciążenia są rozkładane na większą powierzchnię gruntu. W rezultacie, płyta dobrze poradzi sobie nawet przy mniej sprzyjających warunkach wodno-gruntowych. Ten typ posadowienia jest również dużo szybszy w wykonaniu – można go wykonać już w ok. 5 – 7 dni, podczas gdy dla ław fundamentowych jest to ok. 3 – 4 tygodni. Płyta fundamentowa zapewni wysoką stabilność i trwałość nawet przy słabym czy podmokłym gruncie. Co bardzo istotne – jest mniej podatna na mostki termiczne, dzięki czemu doskonale sprawdza się jako posadowienie domu energooszczędnego.
Posadowienie domu na płycie fundamentowej ma jednak pewne wady. Zacznijmy od tego, że do wykonania tych fundamentów potrzebne są droższe i bardziej skomplikowane wykopy szerokoprzestrzenne. Wykonanie tego typu fundamentów wymaga bardziej zaawansowanych technologii, przez co może to być problem w budowie domu w systemie gospodarczym. No i koszty – choć część ekspertów twierdzi, że płyta fundamentowa jest rozwiązaniem tańszym, to po uwzględnieniu wszystkich czynników w wielu przypadkach okazuje się, że to jednak ławy fundamentowe mogą zaoferować nieco niższy koszt budowy.
W jaki sposób wybiera się rodzaj fundamentów pod dom jednorodzinny?
Decyzję podejmuje architekt, który po zapoznaniu się ze specyfiką działki określi kategorię geotechniczną budynku. W pewnych sytuacjach konieczne mogą okazać się badania wodno-gruntowe, które coraz częściej są polecane inwestorom, nawet jeśli architekt ich nie wymaga. Jeśli inwestor zakupił gotowy projekt domu, w którym domyślnym rozwiązaniem były ławy fundamentowe (co wciąż ma miejsce w przypadku większości dostępnych projektów), typ posadowienia można zmienić na etapie adaptacji. Architekt wprowadzi wówczas niezbędne zmiany potrzebne do tego, aby budynek można było posadowić na płycie fundamentowej.
