Roboty ziemne i fundamentowe to w zasadzie pierwszy etap prób budowlanych przy budowie domu. W przypadku domów jednorodzinnych najczęściej stosowanym rodzajem fundamentów są tradycyjne ławy żelbetowe oraz ściany fundamentowe z betonowych bloczków. Ławy można wykonać na dwa sposoby: w gruncie lub w szalunkach. W niniejszym artykule omówimy, czym charakteryzują się oba te rozwiązania i od jakich czynników zależy wybór pomiędzy nimi.
Ławy na gruncie i ławy w szalunkach – czym różnią się te rozwiązania?
W większości przypadków, monolityczne konstrukcje z betonu wykonuje się w szalunkach. W przypadku ław fundamentowych zwykle stosuje się w tym celu drewniane lub kompozytowe deski. Umieszcza się je w wykopie w odstępie równym szerokości zaprojektowanej ławy. Podłoże stabilizuje się warstwą chudego betonu, a następnie umieszcza stalowe pręty zbrojeniowe. Następnie do szalunków wylewa się beton. Deskowanie stabilizuje masę świeżego betonu i ułatwia jej zagęszczenie. Gdy beton zaschnie i nabierze odpowiedniej wytrzymałości, deski szalunkowe są rozbierane.
Wynajęcie i wykonanie szalunków oznacza dodatkowy koszt, a co za tym idzie, wielu inwestorów zastanawia się nad tym, czy ławy można wykonać bezpośrednio w gruncie. Istnieją sytuacje, w których jest to możliwe. Wówczas wykopy wykonuje się w taki sposób, aby ich szerokość odpowiadała szerokości przyszłych fundamentów. Dno stabilizuje się zwykle chudziakiem. Wykop wykłada się folią o właściwościach hydroizolacyjnych. To właśnie ta folia zapobiegnie wsiąkaniu betonu do gruntu. Następnie w wykopie układa się zbrojenie i wylewa beton. W tym rozwiązaniu wykop stanowi poniekąd naturalny szalunek, który pozwala uzyskać monolityczne ławy o odpowiednim kształcie i wymiarach.
Jakie korzyści oferują ławy fundamentowe na gruncie?
Na korzyść ław w gruncie przemawia oczywiście niższy koszt wykonania oraz możliwość skrócenia czasu tych robót. Nie trzeba bowiem wynajmować lub wykonywać szalunków na zamówienie, natomiast firma budowlana nie musi ich następnie układać w wykopie, co oczywiście wiąże się z pewnym nakładem czasu. Oszczędność wynika także z faktu wykonania węższych wykopów. I na tym w zasadzie kończą się zalety ław fundamentowych w gruncie. Mamy za to sporo wad, a jedną z najważniejszych jest duża wrażliwość konstrukcji na czynniki zewnętrzne. Po drugie, ten rodzaj fundamentów można zastosować tylko przy sprzyjających warunkach gruntowych.
Jakie zalety posiadają ławy w szalunkach?
Ławy w szalunkach są dużo bezpieczniejsze, ponieważ wykopy można zabezpieczyć w ten sposób przed osuwaniem się gruntu, a także spływającą wodą opadową. Dzięki temu, prace można realizować także przy nie do końca sprzyjających warunkach. Chodzi tu zarówno o warunki gruntowe, jak również warunki atmosferyczne w trakcie robót budowlanych. Szalunki pozwalają także dokładniej zagęścić świeżo wylewany beton, co daje gwarancje bardziej solidnych i stabilnych fundamentów. Niewątpliwie jednak wymagają nieco większego nakładu finansowego oraz czasu.
Kiedy można wykonać ławy w gruncie?
Ławy fundamentowe w gruncie można wykonać tylko w sytuacji, gdy sprzyjają temu warunki wodno-gruntowe. Grunt rodzimy na działce musi być bardzo solidny i zwarty, aby nie obsuwał się po wykonaniu wykopów. Dodatkowo, prace muszą być realizowane w pogodne dni bez opadów deszczu, które mogłyby rozmoczyć grunt i prowadzić do osuwisk. Należy także liczyć się z tym, że część zaczynu cementowego przeniknie do gruntu, przez co zewnętrzne warstwy fundamentów mogą być osłabione i podatne na kruszenie w perspektywie czasu. Taki fundament jest zatem mniej podatny na zawilgocenia, co ponownie nakazuje uwzględnienie warunków wodno-gruntowych na działce.
Ławy w gruncie uchodzą za rozwiązanie ryzykowne, a co za tym idzie, jest ono wybierane stosunkowo rzadko. Zdecydowana większość firm budowlanych rekomenduje zastosowanie szalunków, co daje gwarancję uzyskania stabilniejszych i trwalszych fundamentów, a także umożliwi realizowanie prac nawet w sytuacji, gdy warunki atmosferyczne nie będą do końca sprzyjające. To ważne dla inwestorów, którzy budowę domu zaczynają wczesną wiosną.
W jaki sposób dobiera się odpowiedni rodzaj fundamentów?
O wyborze odpowiednich fundamentów w dużej mierze decydują warunki wodno-gruntowe. Szczegółowe warunki można rozpoznać na podstawie badań geotechnicznych realizowanych przez geotechnika lub geologa. W większości przypadków, tego typu badania nie są obowiązkowe przy budowie domu jednorodzinnego (o konieczności wykonania takich badań decyduje architekt odpowiedzialny za projekt budowlany). Zaleca się jednak wykonanie takich badań, zwłaszcza, że ich koszt w porównaniu z łącznym kosztem budowy domu nie jest szczególnie wygórowany. To właśnie ekspertyza geotechniczna pozwoli ocenić, czy możliwe będzie wykonanie ław w gruncie, czy też konieczne jest deskowanie. Na ich podstawie architekt może także zadecydować o wyborze właściwej hydroizolacji, a także o konieczności wykonania drenażu opaskowego
