Odpowiednia ilość światła dziennego w domu jest niezbędna do tego, aby domownicy mogli w nim prawidłowo funkcjonować i czuć się dobrze. Zbyt mała ilość naturalnego światła w domu często skutkuje rozleniwieniem, sennością i drażliwością. Z tego względu możemy wyróżnić pomieszczenia, w których absolutnie nie powinno zabraknąć okien. W tym artykule podpowiadamy, jakie wnętrza potrzebują najwięcej światła dziennego, a w których pomieszczeniach okno okaże się albo opcjonalne, albo zbędne.
Dostęp do światła dziennego w świetle przepisów prawa
W Polsce obowiązują przepisy, które regulują kwestię tego, w których wnętrzach budynku nie powinno zabraknąć okien. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury, dostępu do światła dziennego wymaga każde pomieszczenie, które jest przeznaczona na pobyt stały. Pod tym pojęciem rozumiemy pomieszczenia, w których osoby będą spędzać czas przez przynajmniej cztery godziny w ciągu dnia. Oczywiście kwestią dyskusyjną jest to, które wnętrza należy uznać za pomieszczenia przeznaczone na pobyt stały, jeśli weźmiemy pod uwagę wyłącznie faktyczny czas spędzany w danym pomieszczeniu. Bo czy możemy uznać, że salon nie wymaga okien, jeśli rodzina spędza w nim zaledwie trzy godziny, a nie cztery? Oczywiście nie, ponieważ ciężko wyobrazić sobie salon bez okien. W przepisach chodzi zatem o wnętrza, w których przeciętny użytkownik spędza w ciągu dnia przynajmniej cztery godziny.
Okna a minimalne odległości budynku do granicy działki
Powodem, dla którego często rozważa się kwestie tego, które pomieszczenia w domu muszą posiadać okna, a które mogą obyć się bez nich, jest rozporządzenie ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Rozporządzenie to reguluje chociażby taką kwestię, jak minimalna odległość budynków od granicy działki:
- ściany pozbawione otworów okiennych i drzwiowych mogą być usytuowane przy granicy działki w odległości nie mniejszej niż 3 metry lub 1,5 metra gdy taką opcję dopuszcza plan miejscowy,
- ściany z otworami okiennymi i drzwiowymi mogą być usytuowane przy granicy działki w odległości nie mniejszej niż 4 metry.
A zatem, inwestorzy dysponujący wąską działką budowlaną często muszą wybrać projekt domu, w którym przynajmniej jedna ze ścian nie posiada okien, aby można ją było przesunąć bliżej granicy działki. To oczywiście oznacza konieczność zastanowienia się nad tym, jakie wnętrza mogą być położone przy tej ścianie bez dostępu do światła dziennego.
Które pomieszczenia w domu muszą posiadać okna?
Wiemy już, że okna muszą posiadać wszystkie pomieszczenia przeznaczone na pobyt stały (przynajmniej 4 godziny w ciągu dnia). W ten sposób możemy wskazać trzy pomieszczenia, które na pewno nie mogą funkcjonować bez okien, a mianowicie: pokój dzienny, sypialnia oraz gabinet. Okien teoretycznie nie potrzebują takie wnętrza, jak: jadalnia, kuchnia, pokój rozrywkowy czy biblioteka, ale biorąc pod uwagę przeznaczenie tych pomieszczeń, brak okna to poważny mankament, który wpłynie nie tylko na ograniczone możliwości aranżacyjne, jak również większe zużycie energii w związku z koniecznością zapalania światła za każdym razem, gdy wchodzimy do takiego pomieszczenia.
Które pomieszczenia mogą funkcjonować bez okien?
Bez okien spokojnie mogą obyć się łazienki i toalety, ale należy tu pamiętać o kilku kwestiach. „Ślepa” łazienka wymaga bardzo dobrej wentylacji, ponieważ brak okna ogranicza możliwości wietrzenia. Zbytnia akumulacja wilgoci może oczywiście prowadzić do rozwoju pleśni i grzybów. Brak okna w łazience oznacza także ograniczone możliwości aranżacyjne – trudniej będzie stworzyć łazienki w ciemnej kolorystyce, ponieważ brak światła dziennego dodatkowo zmniejsza optycznie pomieszczenie. W łazience bez okien nie przetrwają także rośliny żywe (a przynajmniej ich zdecydowana większość). W niektórych domach stosuje się także „ślepą” kuchnię, przy której dodatkowym problemem będzie nadmierne zużycie energii z tytułu konieczności zapalania światła.
Jeśli chodzi o pomieszczenia, które bez trudu poradzą sobie bez okien, wymienimy tu wszystkie pomieszczenia gospodarcze, a zatem: garaż, garderobę, schowek, spiżarnię, kotłownię czy pralnię (konieczna będzie dobra wentylacja). Bez okien poradzą sobie także niektóre pomieszczenia użytkowe, takie jak chociażby pokój rozrywkowy, studio czy też pokój telewizyjny.
Jaki wpływ ma ilość światła dziennego na funkcjonalność domu?
Wiemy już, w jakich pomieszczeniach nie może zabraknąć okien. Warto jednak powiedzieć kilka słów o tym, jakie znaczenie dla funkcjonalności budynku ma światło naturalne. Zacznijmy od tego, że optymalna ilość światła dziennego ma korzystny wpływ na samopoczucie domowników, którzy są bardziej energiczni oraz weselsi. Przebywanie w pomieszczeniach mocno zacienionych lub oświetlanych wyłącznie światłem sztucznym może powodować takie objawy, jak: senność, ciągłe zmęczenie, chandra, obniżony nastrój, rozdrażnienie.
Ilość światła dziennego ma także wpływ na energooszczędność budynku. Jeśli nasz dom dobrze wykorzystuje światło dzienne, wówczas można ograniczyć czas, w którym niezbędne jest zapalone oświetlenie sztuczne, co oczywiście oznacza mniejsze zużycie energii. Warto także wspomnieć o tym, że zacienione pomieszczenia są dużo trudniejsze w swobodnej aranżacji. Dla przykładu, małe i ciemne pomieszczenia powinny być zachowane w jasnej kolorystyce i najlepiej z połyskującymi powierzchniami, ponieważ ciemne kolory i matowe powierzchnie pogłębią uczucie ciasnoty. W kontekście aranżacji światło dzienne decyduje także o roślinach żywych, które możemy umieścić w danym pomieszczeniu w zależności od nasłonecznienia stanowiska.
