Fasada to określenie wywodzące się z języka włoskiego, a mianowicie od słowa „faccia” oznaczającego twarz. Jest to inaczej reprezentacyjna ściana budynku, zwykle frontowa, wyposażona w główne wejście. Jako iż fasada stanowi wizytówkę całego budynku, często jest ona wykańczana w taki sposób, aby podkreślić stylistykę i charakter obiektu. Dokładny sposób wykończenia fasady zależy oczywiście od tego, w jakiej estetyce zachowano cały budynek. W tym artykule powiemy kilka słów o tym, jakie są możliwości wykańczania fasady domu jednorodzinnego.
Czym właściwie jest fasada?
Fasada to inaczej reprezentacyjna ściana domu z głównym wejściem. W zdecydowanej większości przypadków fasada jest równoznaczna ze ścianą frontową, położoną równolegle do drogi dojazdowej, aczkolwiek nie zawsze jest to regułą. W domach modernistycznych często nie stosuje się typowej fasady. Wejście bywa skryte z boku, w podcieniu, co ma swoje uzasadnienie w kontekście funkcjonalności całego budynku. Niemniej jednak, zwykle architektom zależy na tym, aby w szczególny sposób wzmocnić estetykę fasady, tak, aby była swoistą wizytówką budynku.
Dawniej fasady odznaczały się licznymi elementami ozdobnymi, o czym łatwo się przekonać oglądając chociażby zabytkowe kamienice w większych miastach. W stylu klasycystycznym przy fasadzie nierzadko stosowano podcień z rzędem kolumn, ozdobny fronton wieńczący ścianę, płaskorzeźby, a także bogato zdobione balkony. Współcześnie nadmiar takich elementów i zdobień byłby jednak traktowany jako kicz i w związku z tym fasady są już bardziej wyważone i chłodne. Ich reprezentacyjny charakter architekci starają się wzmocnić drobnymi i przemyślanymi akcentami.
W jaki sposób wykańcza się fasadę domu?
Sposób wykończenia fasady zależy oczywiście od tego, w jakiej stylistyce zachowano cały budynek. W stylu klasycystycznym fasadę wyróżnia symetria, reprezentacyjny podcień z kolumnami przy wejściu, czasem również fronton. W bardziej nowoczesnych formach zastosowanie znajduje natomiast ryzalit, a ponadto, coraz częściej odchodzi się od zasady symetrii. Doskonałym przykładem są domy modernistyczne, w których na pierwszym miejscu stawia się funkcjonalność, podczas gdy symetria schodzi na dalszy plan. W tego typu domach na pierwszy plan wysunięty może być garaż, nad którym aranżuje się taras widokowy. Z kolei zadaszenie garażu może zostać przedłużone w taki sposób, aby stworzyć podcień nad wejściem. W nowoczesnych domach piętrowych górna kondygnacja nierzadko jest wysunięta poza bryłę parteru w taki sposób, aby uzyskać podcień.
W domach zachowanych w stylu rustykalnym bardzo popularnym rozwiązaniem jest weranda położona przy ścianie frontowej. To typowe rozwiązanie stosowne na wsiach – po ciężkim dniu pracy gospodarz może zasiąść na werandzie, z której może obserwować swoje gospodarstwo i cieszyć się efektami swojej pracy. W tradycyjnych domach z poddaszem użytkowym nad wejściem często umieszcza się przestronną lukarnę z balkonem. Płyta balkonu może stanowić podcień nad wejściem. Duże znaczenie ma oczywiście to, w jaki sposób wykończona zostanie bezpośrednia okolica fasady. Warto w tym miejscu uwzględnić chociażby schody zewnętrzne, elementy roślinności czy też podjazd. To wszystko składa się na wspólną całość stanowiącą wizytówkę domu.
Popularne rozwiązania dekoracyjne stosowane przy fasadzie
O wyglądzie fasady decyduje przede wszystkim architekt odpowiedzialny za projekt domu, choć oczywiście inwestorzy mogą nanosić zmiany w takich kwestiach, jak chociażby wybór materiałów wykończeniowych, czy też ich kolorystyki. Co może składać się na reprezentacyjna fasadę domu?
- Podcień wejściowy – wejście do domu zwykle jest zadaszone. Może to być dach mocowany do elewacji lub naturalny podcień uzyskany poprzez odpowiednie zaprojektowanie bryły. Podcień może tworzyć balkon, ryzalit, wysunięte zadaszenie innego elementu, np. garażu, czy też górna kondygnacja wysunięta poza obrys bryły parteru.
- Kolumny przy wejściu – jeśli budynek został wyposażony w podcień wejściowy, przy wejściu można zastosować kolumny. Jest to element typowy dla stylu klasycystycznego, aczkolwiek dostępne są również kolumny współgrające z nowoczesnym stylem, w którym stawia się na minimalizm.
- Ryzalit lub lukarna – z frontowej ściany domu można wyciągnąć ryzalit, który czyni bryłę ciekawszą, a ponadto może zaoferować dodatkową funkcjonalność, np. doświetlać wnętrza. W domach ze spadzistym dachem nad wejściem można zastosować lukarnę.
- Zdobienia wokół okien – fasada budynku często posiada dodatkowo zdobione okna. Taki efekt można uzyskać poprzez sztukaterię, bonie na elewacji, estetyczne parapety, szprosy w oknach, czy też typowe dla stylu rustykalnego okiennice.
- Balkon lub taras – na frontowej ścianie domu nierzadko stosuje się balkon, często nad wejściem, aby jego płyta tworzyła podcień. Popularnym rozwiązaniem jest także taras usytuowany np. nad garażem wysuniętym poza bryłę domu. Wówczas duży wpływ na stylistykę fasady mają również balustrady zabezpieczające balkon i taras.
- Wyróżniające się akcenty – najprostszym sposobem na wyróżnienie fasady jest zastosowanie drobnych, wyróżniających się akcentów, jak chociażby inny kolor tynku przy wejściu czy też wyłożenie fragmentów elewacji ozdobnym materiałem, np. płytką klinkierową.
Istnieje wiele różnorodnych sposobów na uzyskanie reprezentacyjnej i ładnej fasady. Z pewnością należy jednak zachować ostrożność – nadmiar elementów ozdobnych często przynosi efekt odwrotny do zamierzonego i sprawia, że fasada jest odbierana jako kiczowata.
Materiały wykorzystywane na fasadzie budynku
Elewację większości domów jednorodzinnych wykańcza tynk. Fasada to dobre miejsce, aby zastosować dodatkowe, bardziej ozdobne materiały. Bardzo często stosuje się je właśnie przy wejściu do domu. Wybór materiału urozmaicającego fasadę również zależy od tego, w jakim stylu zachowano budynek. Drewno oraz kamień naturalny świetnie pasują do stylu skandynawskiego, rustykalnego, jak również klasycznego. W nowoczesnych domach świetnie sprawdzają się elementy metalowe, beton dekoracyjny, klinkier, jak również szkło (w postaci balustrad zabezpieczających balkon, taras czy portfenetry). Bardzo uniwersalne są płytki gresowe lub ceramiczne, które mogą imitować dowolny materiał, a jednocześnie pozwolą na tańsze uzyskanie zamierzonego efektu.
