Czy zastanawiałeś się kiedyś w jaki sposób powstają monolityczne konstrukcje z betonu wylewanego? Do ich wykonania niezbędne są właśnie szalunki. Jest to swoista forma, do której wylewany jest beton. Szalunki podtrzymują mieszankę betonu, aż ta nabierze docelowych właściwości i stanie się konstrukcją nośną. Przy każdej budowie domu w technologii murowanej niezbędny jest starannie dobrany szalunek. W tym artykule tłumaczymy, na czym polega szalowanie i jakie rodzaje szalunków są najczęściej wykorzystywane.
Co to jest szalunek i do czego służy?
Szalunek najłatwiej zdefiniować jako formę, w której wylewany jest beton, który po zaschnięciu będzie stanowił element konstrukcyjny, np. fundament, nadproże, schody czy też strop. Tego typu konstrukcje często posiadają zbrojenie w formie stalowych prętów. Pręty te układa się właśnie we wcześniej ustawionym szalunku, a następnie zalewa betonem. Szalunek podtrzymuje konstrukcję do momentu całkowitego wyschnięcia betonu i uzyskania przez niego docelowych parametrów technicznych. Zwykle zajmuje to ok. 28 dni. Większość szalunków to forma tymczasowa, którą rozbiera się po uzyskaniu docelowej konstrukcji, ale wykorzystywane są również szalunki tracone, które stają się integralną częścią konstrukcji. Szalunki są niezbędne do wykonania niemal wszystkich konstrukcji monolitycznych z wylewanego betonu. Często są one potrzebne także w trakcie wykonywania prac ziemnych.
Najważniejsze rodzaje szalunków stosowanych w budownictwie
Ze względu na przeznaczenie szalunków wyróżnić możemy: szalunki ścienne, szalunki stropowe, szalunki nadproży oraz szalunki schodowe. Osobną grupą szalunków są natomiast szalunki do wykopów wykorzystywane w celu zabezpieczenia wykopu na etapie robót ziemnych. Ich rolą jest zapobieganie osuwaniu się gruntów oraz przedostawaniu wilgoci. Bardzo ważne są także szalunki fundamentowe. Do budowy fundamentów można wykorzystać zarówno szalunki tymczasowe, jak i tracone.
Inny podział zależy natomiast od tego, co dzieje się z szalunkami po zakończeniu prac. Możemy wskazać szalunki tymczasowe, które są wielokrotnego użytku. Po uzyskaniu docelowej konstrukcji są one rozbierane. W budownictwie stosuje się także szalunki tracone, które stają się integralną częścią konstrukcji. Do wznoszenia wielowymiarowych konstrukcji wykorzystuje się szalunki systemowe – po wykonaniu jednego etapu prac są one rozbierane i stawiane obok celem kontynuowania prac. W ten sposób wyróżnić można szalunki: przestawne, przesuwne oraz ślizgowe.
Z czego mogą być wykonane szalunki?
Szalunki najczęściej są wykonane z drewnianych desek lub drewnopochodnych płyt. Jest to materiał tani, wytrzymały i ogólnodostępny. Do produkcji desek szalunkowych zwykle wykorzystuje się drewno sosnowe. Szalunki z desek po rozebraniu można oczyścić i wykorzystać ponownie. Jeśli chodzi o szalunki z płyt, w tym celu najczęściej wykorzystuje się płyty OSB-3, płyty OSB-5 lub płyty MFP. Co ciekawe, tego typu szalunek po rozebraniu można wykorzystać np. przy budowie poszycia na więźbie dachowej. Szalunki systemowe są natomiast wykonywane z metalu, zwykle ze stali oraz aluminium. Z kolei szalunki tracone można wykonać z płyt cementowo-wiórowych oraz płyt styropianowych, które stają się następnie termoizolacją konstrukcji.
Na podstawie jakich czynników dobiera się szalunek?
Wybór szalunków należy powierzyć wykwalifikowanej osobie, którą może być kierownik budowy. Taką decyzję może podjąć również firma budowlana odpowiedzialna za realizację projektu. W dużej mierze to właśnie specyfika wznoszonej konstrukcji decyduje o tym, jaki rodzaj szalunku okaże się najlepszy. Oczywiście zdanie inwestora również ma tu znaczenie, zwłaszcza, jeśli wybór jest uzależniony budżetem. W przypadku większych obiektów budowlanych dobrym rozwiązaniem mogą okazać się szalunki systemowe, mimo, że ich wynajęcie jest dużo droższe od tradycyjnych szalunków. Biorąc jednak pod uwagę, że szalunek systemowy może znacznie usprawnić przebieg prac budowlanych i skrócić czas robót, w finalnym rozrachunku wybór takiego szalunku może okazać się opłacalną opcją.
W jaki sposób można pozyskać szalunki?
Jeśli wybrałeś budowę domu w systemie zleconym z generalnym wykonawcą, nie musisz sobie zaprzątać głowy szalunkami. To firma budowlana odpowiada za zapewnienie niezbędnych materiałów potrzebnych na wszystkich etapach prac budowlanych. Jeśli jednak budujesz dom w systemie gospodarczym, załatwienie szalunków może znajdować się na Twojej liście obowiązków. Zakup szalunków ma sens tylko w sytuacji, gdy będą to szalunki tracone, stające się częścią konstrukcji. Jeśli natomiast do prac potrzebne będą szalunki tymczasowe, wówczas najlepszym sposobem na ich pozyskanie jest wynajęcie.
