W domach piętrowych i z poddaszem użytkowym niezbędne są schody wewnętrzne, które zapewnią bezpieczną i komfortową komunikację pomiędzy kondygnacjami. Do wyboru pozostają schody żelbetowe, które są połączone z innymi elementami konstrukcyjnymi budynku, jak również schody samonośne będące samodzielną konstrukcją, którą można usytuować w dowolnym miejscu. W niniejszym artykule tłumaczymy, czym są schody samonośne oraz jak wygląda ich montaż.
Czym właściwie są schody samonośne?
Schody samonośne to samodzielna konstrukcja, którą można zamontować w dowolnym miejscu naszego domu. Jest ona osadzona na specjalnym podeście i górnej kondygnacji. Do wykonania takich schodów niezbędny jest trwały, a zarazem stosunkowo lekki materiał. W związku z tym wyróżnić możemy schody samonośne drewniane i metalowe. Oczywiście można wykonać schody z obu tych materiałów: konstrukcja nośna z metalu i stopnie z drewna. Czasami stosowane jest również szkło. Taką konstrukcję często charakteryzuje to, że schody nie są w pełni zabudowane – pomiędzy kolejnymi stopniami często występują wolne przestrzenie, a każdy kolejny stopień jest podporą dla następnego. Nieodzownym elementem schodów samonośnych jest również balustrada.
Rodzaje schodów samonośnych
Schody samonośne możemy podzielić ze względu na kilka kryteriów. Pierwszym z nich jest materiał, z którego wykonane są schody. Konstrukcję nośną schodów można wykonać z drewna lub z metalu. Stopnie i balustrady dodatkowo można wykonać z elementów szklanych. Znacznie istotniejszy jest jednak podział na układ (bieg) kolejnych stopni. W ten sposób wyróżnić możemy:
- schody jednobiegowe – stopnie w tych schodach są ułożone w jednej linii i mają taką samą długość i szerokość. Mogą jednak zajmować więcej miejsca.
- schody zabiegowe – w tym przypadku schody zmieniają swój kierunek za sprawą klinowych stopni, które pozwalają zmienić bieg. Zwykle schody zabiegowe skręcając na pierwszych kilku stopniach, ale mogą również zmieniać bieg w połowie drogi. Taki układ sprawia, że schody zajmują znacznie mniej miejsca. Zwykle są one sytuowane obok ściany.
- schody spiralne – posiadają słup centralny, do którego przymocowane są kolejne stopnie. Ich bieg jest usytuowany na planie koła. Zajmują najmniej miejsca, ale zwykle są dość ciasne, przez co znacznie utrudniają wnoszenie ciężkich przedmiotów.
Następnym kryterium, na podstawie którego wymienić możemy różne rodzaje schodów samonośnych jest ich dokładna konstrukcja i sposób mocowania kolejnych stopni. W ten sposób możemy wskazać:
- schody policzkowe – posiadają tzw. wangi, czyli dwie deski, które zamykają schody z dwóch stron. Stopnie są usytuowane w policzkach, czyli otworach wykonanych w wangach. Bardzo prosta konstrukcja sprawia, że jest to jeden z najczęściej stosowanych rodzajów schodów samonośnych.
- schody osiodłane – ten rodzaj schodów również posiada wangi, z tą różnicą, że stopnie nie są wpuszczone w gniazda po bokach, ale są ułożone bezpośrednio na wangach. Z tego względu w przypadku tych schodów mówi się o wangach grzbietowych.
- schody policzkowo-osiodłane – konstrukcja łączy dwa wyżej omówione rozwiązania. Z jednej strony mamy tradycyjne wangi ze stopniami usytuowanymi w gniazdach, natomiast po drugiej stronie (zwykle od strony balustrady) mamy wangi grzbietowe.
- schody na słupie centralnym – z tego rozwiązania korzystają wspomniane już schody spiralne. Posiadają słup centralny, do którego przytwierdzone są kolejne stopnie biegnące na planie koła.
- schody bolcowe – w tej konstrukcji kolejne stopnie mocuje się na bolcach zakotwionych w ścianie nośnej. Podobnym wariantem jest konstrukcja policzkowo-bolcowa.
Jak widzisz, wybór schodów wewnętrznych o konstrukcji samonośnej jest naprawdę duży, dzięki czemu można bez większych trudności dobrać schody pasujące do każdego domu. Głównymi kryteriami przy wyborze są takie kwestie, jak: powierzchnia pomieszczenia, wysokość kondygnacji, ilość wolnej przestrzeni, stylistyka wnętrza, dostępny budżet.
Jak wygląda montaż schodów samonośnych?
Sposób montażu zależy oczywiście od wybranej konstrukcji. W gruncie rzeczy prace przebiegają jednak w tej samej kolejności. Pierwszym krokiem jest montaż elementów nośnych, które są połączone z elementami konstrukcyjnymi budynku – ze ścianami, stropami, podłogą. Mogą to być wangi, słup centralny lub też bolce. To właśnie one przenoszą obciążenia i są podstawą dla stopni, które są następnie mocowane od dołu. Ostatnim etapem prac jest montaż balustrady. Zaletą jest to, że schody samonośne można wybudować w dowolnym momencie, także w istniejących już domach. Prace montażowe zwykle udaje się zrealizować w przeciągu jednego dnia, ponieważ w dużej mierze opiera się to wyłącznie na mocowaniu gotowych elementów.
Kiedy warto zdecydować się na schody samonośne?
Schody samonośne to świetna propozycja do mniejszych domów lub ciasnych pomieszczeń. Konstrukcja ta zwykle zajmuje znacznie mniej miejsca, aniżeli schody betonowe. Liderem jeśli chodzi o oszczędzanie przestrzeni są schody spiralne, które można usytuować na powierzchni ok. 2 m2. Na schody samonośne decydujemy się także w domach, w których dokonano adaptacji poddasza. Schody żelbetowe muszą być bowiem uwzględnione już na etapie projektowania domu, podczas gdy schody samonośne można wykonać w dowolnym momencie. Konstrukcja ta jest także zalecana osobom, które chcą wykonać schody wewnętrzne przy mniejszym nakładzie kosztów.
